Hiển thị các bài đăng có nhãn Hùng viết. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn Hùng viết. Hiển thị tất cả bài đăng

19 tháng 5, 2020

HAI NGƯỜI ĐÀN BÀ (3)


II- NGƯỜI ĐÀN BÀ ĐƠN THÂN

Đinh Tiến Hùng
-     Phần 2

" Năm 1979 vừa tròn 19 tuổi, em tốt nghiệp sư phạm cấp 1 của tỉnh lên huyện mình công tác. Tuy phải xa nhà, xa mẹ hơi buồn nhưng tuổi trẻ hừng hực sức sống nhiệt huyết "chân bước đi đầu không ngoảnh lại". Em được phân công về xã Nậm Roong dạy. Nậm Roong tuy là xã sát quốc lộ nhưng trung tâm xã lại cách đường 5 km. Đường vào xã là đường dân sinh, xe ô tô không vào được, từ trung tâm xã đến các thôn bản chỉ đi bộ. Dân số ít, chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số ở rải rác chia thành 10 thôn. Từ chỗ em ra đường lớn mất 5 km, ra huyện đi 30 km nữa. Từ khi em nhận công tác đến khi em chuyển vùng em chỉ đến huyện 2 lần. Lần đầu nhận công tác, lần 2 làm thủ tục chuyển vùng. 3 năm học đầu em dạy ở điểm trường chính, đến năm học thứ tư trường chuyển em vào điểm trường lẻ theo quy định luân phiên. Điểm trường lẻ cách trung tâm 3 km. Câu chuyện "tày đình" xảy ra ở năm học này, anh ạ.
9 đứa con gái chúng em cùng lên huyện mình dạy học thì 8 đứa dạy ở các trường có các đơn vị bộ đội đóng trên địa bàn. Nên đến năm thứ ba chúng nó có chồng hết. Chỉ còn mình em...Cùng lúc đó hạt kiểm lâm huyện điều một anh bộ đội vừa ra quân đến xã em lập trạm. Trạm là căn nhà đất vách nứa đơn sơ. Trạm của anh ngay cửa rừng cách lớp em 20m. Hàng ngày hàng xóm của em đi kiểm tra rừng, đến 2 xã bên cạnh hoặc làm việc ngoài Ủy ban xã. Qua anh nói chuyện em biết anh có vợ và 2 con, chiều thứ bảy là anh nhờ em trông giúp cái trạm của anh. Trạm có gì đâu phải trông hả anh: một cái tủ 3 ngăn không cánh xã cho, 1 cái giường tre ọp ẹp, 1 cái ấm đun nước, 1 cái nồi nấu cơm, 1 cái xoong nấu thức ăn.
Mấy ngày đầu mới đến trạm anh tự nấu ăn, sau em bảo anh để em nấu ăn chung.
. Anh đưa gạo, đưa tiền ăn cho em. Như anh biết đấy, lúc đó nhà nước quản lý lương thực, thực phẩm; đất nước khó khăn, mọi nhà đều nghèo, đều thiếu thốn. Em bảo anh ấy chỉ đưa đủ lượng lương thực những bữa em nấu, còn tiền thì em không nhận vì rau em trồng được. Bữa ăn toàn rau với canh rau, thi thoảng vào bản mua được con gà, con vịt mổ thì hôm ấy là cỗ. Anh sống mực thước, chăm chỉ, hiền lành. Anh là người yêu vợ thương con, nhiệt tình công tác và có trách nhiệm trong công việc.
  Con gái ngoài 20 tuổi sống nơi heo hút thui thủi, chỉ buổi sáng cùng đám học sinh nhí nhảy là vui. Ngày lại ngày công việc lặp đi lặp lại. Các anh giáo viên trường em đều có gia đình cả, trai bản đi bộ đội hoặc đi công tác, chỉ có mấy cậu choai choai không việc làm. Anh ạ, có ngày chủ nhật em không nhìn thấy người nào qua trường. Có đợt em nghe nói xe chở bộ đội lên biên giới nhiều lắm. Em đi bộ ra quốc lộ thấy từng đoàn xe chở bộ đội lên phía bắc. Em vẫy các anh, các anh vẫy lại, trêu đùa em, em thấy vui. Thương các anh quá, lên biên giới là gian khổ, là trận mạc, thương vong. Đoàn xe đi hết em thui thủi về trường nằm trên giường khóc. Các anh bộ đội chịu bao gian khổ nhưng có đồng đội bên cạnh. Em chỉ có một mình. Em lại nhớ mẹ, nhớ nhà. Em chỉ mong có một phép màu nào đó có một đơn vị bộ đội đóng ở xã em đang dạy học.

Em cần một chỗ dựa, một bờ vai, em khao khát yêu đương, em khao khát vòng tay người đàn ông ôm em thật chặt.
Em không có người yêu ngóng đợi mong chờ; em không có những cánh thư mang thông điệp yêu đương; em không có những lời nói yêu thương ngọt ngào đôi lứa; em không có những nụ hôn cháy bỏng đầu đời;... Chỉ có mùi mồ hôi anh ấy làm em mê mẩn.

  Một buổi tối em và anh ngồi chơi ở sân lớp rì rầm nói chuyện. Xung quanh là rừng. Vầng trăng hạ huyền toả ánh sáng xuyên qua màn sương rừng mờ ảo. Thỉnh thoảng con chim rừng cất tiếng “Bắt cô trói cột...năm trâu sáu cọc”. Không gian tĩnh mịch trong khung cảnh rừng núi…càng tĩnh mịch, cô tịch hơn.
Không gian như im ắng, em và anh như cùng theo đuổi ý nghĩ riêng. Em ước gì anh chưa có gia đình, chúng em sẽ xây tổ ấm dù cuộc sống có vất vả nhưng yêu nhau là sẽ có động lực vượt lên tất cả. Chúng em có nhà riêng ở quê anh, chúng em sẽ có hai đứa con, một gái một trai, hàng ngày chúng đến lớp, về đến nhà hai đứa bi bô chào bố mẹ… Mùi mồ hôi của anh làm em quen mất rồi.

 Bỗng cơn mưa rừng kéo đến, trăng đang sáng mờ ảo đã chuyển đêm rừng, sấm chớp ầm ầm. Em và anh chỉ kịp chạy vào phòng em. Gió thổi cây rừng rào rào, thổi tắt ngọn đèn dầu, gió đập vào phên lứa, kéo giật cánh cửa. Anh nhanh tay gài chặt cánh cửa. Ngoài trời mưa, sấm, chớp cứ ào ào…
Cái khát khao đàn ông trong em trỗi dậy. Em ôm chặt lấy anh, càng ôm càng chặt, em ghì anh ấy vào em. Em chỉ nghe thấy tiếng mình: “Anh…anh…”.

Sáng hôm sau anh đi sớm, anh đi ba ngày mới quay về trạm. Chúng em nhìn nhau ngượng ngịu. Em nấu cơm cho anh. Em biết anh đang dằn vặt mình…
Còn em đang nghe cơ thể mình…lo lắng…
Anh trầm đi, ít nói, ít cười. Trước kia anh hay cười, hay nói lắm, hay kể chuyện bộ đội, kể chuyện hài.
Một hôm anh hỏi em: “Có à”
Em gật đầu. Như đã chuẩn bị sẵn, anh không tỏ ra hốt hoảng. Nằm bên anh, em nghe rõ tiếng thở dài của anh, tiếng thở bần thần, lo lắng; tiếng cựa mình cố đi vào giấc ngủ của anh. Em ôm anh, nước mắt em trào ra, mình thương lấy mình.

Bẵng đi gần một tháng anh không có mặt ở trạm, sau có một anh khác đến thay anh. Em biết được anh đã thôi việc. Một buổi chiều anh đạp xe đến gặp em.
Anh nói: Anh có lỗi với em, anh không thể đi cùng em vì anh còn gia đình, còn các con anh.
Anh nói: Chúng ta đã sai, nhất là anh.
Anh nói: Sau này em sẽ sinh con, nó không được sinh ra từ tình yêu của bố mẹ nhưng nó sẽ được hưởng tình yêu thương nhân hậu của mẹ.
Anh nói: Em một mình nuôi con vất vả lại chịu điều nọ tiếng kia; em hãy cố gắng, anh mong em cố gắng…
Anh nói nhiều lắm…em chỉ nghe được vậy. Mắt em nhòa đi, em ôm anh khóc…
Em ngừng cơn khóc, lau nước mắt, em giục anh về.
Anh để lại ba tháng lương của anh trong phong bì đặt dưới gối của em.

Anh là người mẫu mực, sống mực thước, chăm chỉ, hiền lành; anh là người anh hùng của trận mạc, của đời chinh chiến. Đời là vậy… “anh hùng khó qua ải mỹ nhân”.

Ngay trong cuộc họp hội đồng nhà trường tháng đó em đã báo cáo trước hội đồng là em có thai. Em nhận lỗi vì không giữ được sự vẹn tròn nhân cách một cô giáo, nhưng em mong mọi người thông cảm tha lỗi cho em; em sẽ chịu hình thức kỉ luật đối với em, nhưng em mong ngành đừng bắt em bỏ nghề dạy học.
Cả phòng họp lặng đi, không phải vì các anh, các chị bây giờ mới biết mà do em mạnh dạn, thắng thắn trước hội đồng. Anh hiệu trưởng động viên em cứ yên tâm công tác, anh sẽ báo cáo việc này lên phòng Giáo dục và có hướng giải quyết.  

Em viết thư về cho mẹ, con cần mẹ, chỉ mình mẹ thôi, mẹ hãy lên với con. Linh cảm có điều gì với em, mẹ em lên ngay. Nhìn thấy em là mẹ khóc.                                                                                                                             Nước mắt em trào ra cố nói: Mẹ! Mẹ đường khóc.
Mẹ ôm em, em ôm mẹ; mẹ khóc, em khóc. Hai mẹ con ôm nhau khóc.
Nằm bên em mẹ hỏi: Người đó ở đâu?                                                   Em nói: Mẹ đừng hỏi.                                                                                   Mẹ hỏi tiếp: Người đó có gia đình rồi phải không?                        Em: Vâng.                                                                             Lặng đi hồi lâu, mẹ lên tiếng: Mình làm mình chịu con nhá, không làm ảnh hưởng đến gia đình người ta.                                   Em: Vâng.
Một buổi chị Chủ tịch Công đoàn gọi em lên họp, có các anh trong BGH, các anh chị BCH Công đoàn, đoàn TN, các tổ trưởng. Anh hiệu trưởng nói: Trong cuộc họp Hội đồng trường vừa qua đồng chí Hường đã báo cáo sự việc đồng chí có thai. Chúng tôi đã họp và báo cáo lên cấp trên. Hôm nay chúng tôi thông báo với đồng chí là đồng chí vẫn dạy học, vẫn công tác bình thường, đó là việc cá nhân của đồng chí, đồng chí không bị kỷ luật.      
Em nấc lên, khóc tu tu…Mọi người lặng im…động viên em cố gắng công tác.
Năm học sau phòng Giáo dục điều chuyển em đến trường khác, trường mới gần đường, không có điểm trường lẻ, về phía hạ huyện tức là em về với mẹ sẽ gần hơn.
Việc em chuyển trường là do thầy Trưởng phòng khi biết hoàn cảnh của  em, rất cảm thông với em một mẹ một con, sẽ rất khó khăn trong cuộc sống, tạo điều kiện thuận lợi cho em. Chuyện này em biết được do chị Chủ tịch Công đoàn ngành nói cho em biết. Em sinh cháu được mấy tháng, chiều hôm đó một chiếc xe Jeep vào trường, đó là đoàn công tác của phòng Giáo dục đi họp ở Ty Giáo dục về rẽ vào thăm em. Em nhận được lời động viên và quà riêng của thầy Trưởng phòng, của chị Chủ tịch CĐ ngành và một số các anh, các chị cùng đi.
Mấy chị nói vui: Bọn tao đẻ chẳng được ai cho quà, tỵ với mày đấy.
Một chị nói: Vì bọn tao đẻ có chồng bên cạnh còn mày có một mình.
Mọi người đều cười.
Cuối năm 84 em sinh, cháu trai bụ bẫm khỏe mạnh, dễ nuôi, lớn nhanh như thổi. Năm nay (2019-người viết) cháu 35 tuổi, hết lớp 12 cháu thi đỗ học viện Quân y học ở Hà Đông, bây giờ cháu công tác ở bệnh viện 108. Em dạy học ở trên đó 10 năm, đầu năm 90 em xin chuyển về thị xã. Việc em chuyển vùng cũng do may mắn. Em có ông cậu họ, mẹ em và cậu là con già con dì, cậu em bạn với ông trưởng ban Tổ chức Chính quyền tỉnh (bây giờ là sở Nội vụ- người viết) nên việc em chuyển  vùng rất thuận lợi.
   Em dạy học ở thị xã, bây giờ là thành phố đến khi nghỉ hưu. Những năm sau này có vài ba người đến với em, người thì ly hôn, người thì vợ chết.
Nhưng em còn con, em phải nuôi con trưởng thành, có nghề nghiệp, lấy vợ cho nó. Các anh đều muốn tiến xa nhưng em chỉ hẹn hò…
Năm 2015 em nghỉ hưu, em về quê bố em. Em xây căn nhà trên mảnh đất ông bà em để lại, có vườn rau, vườn hoa, ao cá đủ cả như anh thấy.
Ba năm trước chồng em bây giờ đến với em, vợ anh mất cách nay 8 năm. Anh có 2 người con một trai một gái có việc làm, có nhà riêng. Chúng em thống nhất với nhau kết bạn quãng đời còn lại không ràng buộc gì. Chúng em tôn trọng nhau. Hôm nay anh ấy “có việc” không ở nhà để em có thể “bộc bạch” với anh thoải mái.
….
Câu chuyện của em như vậy anh ạ...”

19/5/2020
                               


18 tháng 5, 2020

HAI NGƯỜI ĐÀN BÀ (2)



II- NGƯỜI ĐÀN BÀ ĐƠN THÂN

Đinh Tiến Hùng

Đọc  I- NGƯỜI ĐÀN BÀ NHẪN

-     Phần 1.
Tháng 10 năm 2018 tôi đăng chuyện NGƯỜI ĐÀN BÀ NHẪN lên fb, nhiều bạn hỏi: thế cô Hường thế nào?
Thú thật thời điểm đó (lúc đăng bài) tôi chưa gặp cô Hường và không biết cuộc sống, hoàn cảnh, công việc cô Hường thế nào.
Sau này có việc ra thành phố vài lần tình cờ gặp lại các đồng nghiệp cũ, trong câu chuyện tôi biết cô Hường giáo viên tiểu học một mẹ một con đã nghỉ hưu chuyển về quê Vĩnh Phúc, nghe đâu cô ấy đã lấy chồng. Bạn tôi giới thiệu tôi đến gặp người bà con của cô Hường ngay thành phố. Và tôi đã xin được số điện thoại của cô Hường.
Tôi gọi cho cô Hường, giới thiệu tên, nghề nghiệp, địa danh nơi tôi ở trước khi tôi nghỉ hưu và câu chuyện NGƯỜI ĐÀN BÀ NHẪN tôi đã viết, đăng lên fb. Tôi xin phép cô được tìm hiểu về phần cuộc sống, công tác của cô và cháu để viết tiếp phần câu chuyện tôi đã viết.
Cô vui vẻ nhận lời sẽ kể tôi nghe về cô và mời tôi về nhà cô chơi.

***
Chuyến xe khách đưa tôi qua ngoại ô thành phố Vĩnh Yên, tôi xuống xe ngay cổng nhà cô Hường. Cô Hường đón tôi ở sân:
- Em chào anh! Mời anh vào nhà.
Căn nhà xây theo kiểu nhà vườn, trước nhà khoảnh sân rộng, bên phải là vườn rau, các luống rau được ngăn bằng lối nhỏ xây gạch pa panh. Tôi thấy có rau muống, dền tím, dền gai, mùng tơi, cà giòn, cà tím, luống đậu đũa, giàn mướp, mấy cây ớt, khoảnh hành củ, có cả hành lá, ngải cứu.
Bên trái mấy luống hoa đã ra hoa đủ màu sắc, có loài đang chờ vụ hoa.
Hường pha trà, bộ khay chén sáng loáng như vừa được đánh rửa, cô tráng ấm bằng nước sôi đủ thời gian làm nóng ấm, cho chè rồi pha nước.
Tôi đang định giới thiệu và nhắc lại chuyện tôi đã gọi điện thoại cho cô, thì cô đã nói:
- Anh không khác mấy chỉ có trông anh mập hơn xưa.
Tôi ngạc nhiên:
- Ơ...thế chúng ta đã gặp nhau?
Cô nói:
- Anh không nhớ em chứ em vẫn nhớ anh. Hồi anh ở phòng Giáo dục, năm 1986 đoàn công tác của phòng Giáo dục sang trường em kiếm tra chuyên môn khối cấp 2. Anh là tổ trưởng dự giờ, kiểm tra hồ sơ môn toán-lý. Cô Ngần giáo viên trẻ về trường được ba năm nói với em: Anh dự giờ và kiểm tra hồ sơ của nó và đánh giá loại giỏi. Trước đó tổ chuyên môn và trường đánh giá chuyên môn của nó chỉ loại trung bình.
Năm sau nó được chuyển trường và làm tổ trưởng, mấy năm sau lên hiệu trưởng. Nó bảo có thể anh đã giúp nó.
Tôi nhớ lại chuyện đó và nói với Hường:
Tôi chưa bao giờ làm ở phòng Giáo dục, hàng năm phòng Giáo dục tổ chức các đoàn công tác đến trường đều lấy giáo viên các trường khác tham gia. Còn việc của cô Ngần tôi không giúp, tôi chỉ phản ánh năng lực chuyên môn của cô ấy bằng hồ sơ chuyến công tác và phát biểu trong cuộc họp tổng kết đợt công tác.
Tôi đề cập đến việc viết tiếp câu chuyện liên quan đến câu chuyện NGƯỜI ĐÀN BÀ NHẪN.
Cô Hường mời tôi uống nước và cô cũng nhấp ngụm trà, nhìn cách cô nhấp trà tôi biết cô là người hiểu trà.

Cô bắt đầu kể: "Năm 1979 vừa tròn 19 tuổi, em tốt nghiệp sư phạm cấp 1 của tỉnh ..."
Cô kể xong, nét mặt như trầm xuống ưu tư suy ngẫm...một lúc sau:
“Câu chuyện của em như vậy anh ạ...”

Tôi để cho không khí xung quanh im ắng một lúc.
Tôi cảm ơn cô đã kể cho tôi nghe về cuộc sống và quá trình công tác của cô từ khi khi vào ngành, có cháu, nuôi cháu trưởng thành đến khi nghỉ hưu.
Tôi hỏi cô có nhắn gì người quen nơi cũ không?
Cô bảo cuộc sống thế rồi cứ để như thế, những gì xảy ra chỉ là kỉ niệm, có kỉ niệm buồn, kỉ niệm vui. Em thấy như bây giờ em hạnh phúc và mãn nguyện lắm: con trưởng thành, có nghề nghiệp, vợ chồng cháu hoà thuận, cháu nội em ngoan ngoãn. Em có một gia đình nhỏ, vợ chồng già bên nhau.

Bạn đọc thân yêu của tôi!
Câu chuyện cô Hường kể được tôi thu âm, việc của tôi bây giờ là chuyển từ kênh âm thanh thành văn bản để phục vụ các bạn. Trong quá trình chuyển đổi tôi giữ nguyên tinh thần nội dung câu chuyện, chỉ lược bớt những câu chữ từ ngôn ngữ nói thành ngôn ngữ viết cho phù hợp.

18/5/2020
(còn tiếp)


17 tháng 5, 2020

ĐỪNG XEN VÀO VIỆC CỦA NGƯỜI KHÁC


ĐỪNG XEN VÀO VIỆC CỦA NGƯỜI KHÁC

Đinh Tiến Hùng

Hôm nay gia đình anh chị Cường Thịnh dỡ căn nhà cũ, thuê máy san gạt đất giải phóng mặt bằng để giao cho chủ thầu xây dựng căn nhà 2 tầng một xép mà anh chị đã lên kế hoạch tích lũy tài chính hơn 10 năm nay.
Hai vợ chồng anh đang thu dọn thì mấy ông hàng xóm đến xem khu đất. Ở nông thôn đâu cũng vậy, nhà nào làm gì, có việc gì đố thoát khỏi con mắt tò mò, sự bàn tán của xóm giềng.
Anh chị nhanh miệng:
- Cháu chào các ông, mời các ông đến chơi. Hôm nay gia đình cháu thu xếp mặt bằng để hôm này khởi công ạ.
Ông Ngàn hỏi:
- Anh chị định xây mấy tầng?
- Dạ. Cháu xây 2 tầng và một gác xép ạ.
Ông Bách:
- Làm thế trông không đẹp, mất cân đối.
Ông Thiên nói:
- Các phòng bố trí thế nào anh?
- Dạ. Cửa vào là phòng khách sâu 7 mét ạ, tiếp là bếp và phòng ăn, toilet, trong cùng là phòng ngủ 1 ạ; tầng xép gồm sảnh rồi phòng ngủ 2 khép kín; tầng 2 thứ tự phòng thờ, phòng ngủ 3, toilet, phòng ngủ 4, sân phơi ạ.
Ông Thiên:
- 4 phòng ngủ, 3 toilet nhiều quá, tốn kém.

                                     ***
Trên đời này có 3 việc :
Việc của bản thân
Việc của người khác
Việc của ông trời.

Chúng ta thường buồn phiền là do: quên mất việc bản thân, thích xen vào việc người khác và lo lắng về việc của ông trời.

Muốn vui vẻ rất đơn giản, chỉ cần: Làm tốt việc của bản thân, đừng xen vào việc người khác và đừng nghĩ về việc của ông trời.

15.5.2020


28 tháng 1, 2020

VÀO XUÂN


VÀO XUÂN


Sương giăng trên đỉnh núi
Mưa lất phất đầu thôn
Những ánh màu sắc lạ
Che kín cả trời xuân

21.01.2020

18 tháng 1, 2020

BÂY GIỜ ÔNG SỐNG CHO ÔNG


 BÂY GIỜ ÔNG SỐNG CHO ÔNG



Ông Đạt ngồi nhâm nhi chén trà Thái. Ông nhớ từ lâu đã có câu “chè Thái, gái Tuyên”. Chè Thái Nguyên nổi tiếng ngon từ thời đất nước còn đang chiến tranh, pha ấm chè Thái, chiêu ra chén khói trà là là, hương trà thơm đặc trưng chỉ có ở trà Thái, uống nước hai mới ngon đậm ngọt nơi cổ họng. Gái Tuyên Quang có tiếng xinh đẹp, nết na. Tuyên Quang được xếp vào nơi “miền gái đẹp”. Gái Tuyên da trắng, mềm mại, dáng cao, bước đi uyển chuyển, tiếng như chim hót, răng trắng cười tươi. Trai thiên hạ cưới được cô vợ tỉnh Tuyên cảm thấy hãnh diện với bạn bè làng xóm lắm.

Ông chợt nhớ tới người vợ gốc thành Tuyên bỏ ông về cõi Tịnh đã ba năm. Ông bà có với nhau ba người con: hai trai, một gái. Trong cuộc chiến tranh chống Mĩ cứu nước, đơn vị ông đóng quân ở Tuyên Quang, cơ duyên đã cho ông gặp bà. Kết thúc chiến tranh, ông đưa bà về làm dâu làng ông. Chị và em gái ông đã lập gia đình, ông bà ở cùng bố mẹ. Bà vườn tược ruộng đồng, ông đi làm thuê nơi xa. Đầu những năm 90 kinh tế đất nước dần chuyển đổi sang kinh tế thị trường, công việc nhiều, đồng tiền luân chuyển, đời sống người dân khá lên. Gia đình ông cũng chuyển từ làm nông sang kinh doanh nhỏ chợ huyện. Hai con trai ông lần lượt trưởng thành xây dựng gia đình. Để các con tự lập, ông bà vay mượn mua cho hai con hai mảnh đất rộng 10m, sâu 25m cạnh đường to, dựng căn nhà gỗ cho chúng ở. Đứa con gái út của ông bà mấy năm trước lấy chồng, ông bà cắt cho con 5m đất làm nhà.
 Cách nay 5 năm, vợ ông đổ bệnh, ông đưa bà đi hết viện này viện kia, tiền của ông bà dành dụm mấy chục năm ngoài tiền ông bà mua 2 mảnh đất cho hai con trai ông dồn hết chữa bệnh cho bà, mà bệnh bà không khỏi.

***

Một mình ông trong căn nhà trống vắng, buồn lắm…Khi buồn ông lại nhớ tới bà. Lúc ông bà còn song toàn bà nấu cho ông ăn, những khi ông thích món gì là bà kì cạch làm món đó cho ông. Từ ngày bà mất ông ít cười, ít nói; cơm canh ông tự nấu, tự ăn. Các con ở gần nhưng ông không nhờ vả chuyện cơm nước. Người già vậy đó. Ngày nào con cháu cũng đến thăm ông, không đứa này thì đứa kia. Ông cũng nguôi ngoai nỗi nhớ bà, bớt đi sự cô đơn.

Một hôm hai cặp vợ chồng con trai cùng lúc đến thăm ông, chúng biếu ông một cân chè Thái. Con trai lớn nói:
-        Chúng con bàn nhau đến thưa chuyện với bố, mẹ con không may mất sớm, còn mình bố rất mong bố giữ gìn sức khỏe, bên cạnh đã có chúng con. Có công việc gì bố cứ gọi chúng con…
Thấy con dừng lại ở đó, ông biết đây mới là màn mở đầu còn nội dung thì ông chưa hình dung ra. Ông gợi ý:
-        Còn gì nữa không?
-        Chúng con thống nhất thưa chuyện với bố thế này: Từ lâu chúng con đã định thưa chuyện với bố mẹ, chưa kịp nói thì mẹ con mất. Mẹ con mất đến nay đã 3 năm rồi. Hôm nay chúng con mới dám thưa chuyện với bố. Bố mẹ sinh ra ba anh em con, xây dựng gia đình cho chúng con.
        Em gái con xây dựng gia đình, bố mẹ cắt cho em con mấy mét đất mà ông bà khai mở, bố mẹ xây dựng lên. Phần đất còn lại chúng con có ý kiến với bố chia thành ba phần, bố một phần, cho chúng con mỗi gia đình một phần…Dạ chúng con có ý kiến thế thôi ạ.
Ông Đạt không tỏ gì trên khuôn mặt nhăm nheo, nhẹ nhàng nói:
-        Việc các con có ý kiến, bố trả lời các con sau.

***
Bốn tuần sau, ông tổ chức bữa cơm gia đình, ông “mời” gia đình các con ông bữa cơm đạm bạc, ông cho các con ông biết 30 năm trở về trước bữa cơm thường ngày của mọi gia đình người Việt chỉ có rau và rau, nước chấm là nước muối, cơm độn sắn độn bo bo. Đời sống người dân khốn khổ không phải do đế quốc, phong kiến mà do chính sách của nền kinh tế ấu trĩ.
 Ông nói với các con ông quá trình bố mẹ chúng từ người nông dân “tự chuyển hóa” thành dân thị thành ra sao, bước chân vào kinh doanh thế nào, quá trình vay và vốn, phát triển “tư bản” tiền đẻ ra tiền, thuận lợi và khó khăn; xây dựng gia đình, mua đất cho các con,…Cuối cùng ông nói về ‎mảnh đất ông đang sở hữu “quyền sử dụng đất”: mảnh đất của ông đang có ông giữ nguyên phần đất ngôi nhà ông đang ở, phần đất còn lại ông bán, tiền ông gửi nhân hàng lấy lãi hàng tháng chi dùng cho cuộc sống.
  Các con ông không vui nhưng không có ‎ kiến gì.
  Tháng trước ông bán hai mảnh đất được tỉ mốt, gửi vào ba ngân hàng một tỉ, một trăm triệu ông định mua một số nội thất cần thiết, sắm cái điện thoại gạt gạt, đi Hà Nội khám tổng quát, về thăm họ hàng nội ngoại, đi du lịch một số nơi.
Bây giờ ông sống cho ông.

 27.12.2019

28 tháng 10, 2018

HAI NGƯỜI ĐÀN BÀ (1)

I- NGƯỜI ĐÀN BÀ NHẪN

Đinh Tiến Hùng


 Chuyện đã lâu khoảng hơn 30 năm trước...


Anh chưa học hết cấp 2 thì đi bộ đội. Hồi đó trong cùng một lớp độ tuổi học sinh chênh nhau giữa người nhiều tuổi nhất và người ít tuổi nhất đến bảy, tám tuổi. Mười tám tuổi anh lên đường nhập ngũ. Sau 10 năm phục vụ quân đội anh nhận quyết định xuất ngũ. Về địa phương, anh làm ngành kiểm lâmAnh công tác xa nhà, một tuần về nhà một lần dịp chủ nhật, có dịp họp cơ quan anh lại ghé qua nhà thăm nom vợ con. Vợ chồng anh sinh được một gái một trai. Thời đó kinh tế cả nước khó khăn lắm nguyên do chiến tranh một phần, phần do chính sách kinh tế. Lại nói chuyện vợ chồng Anh: Anh công tác xa nhà, ở nhà vợ con nheo nhóc khó khăn lắm, lương giáo viên của chị không đủ nuôi con, chị phải ra chợ mua hàng hoá vào các xã mua bán đổi chác để thu nhập thêm. Nói là thu nhập thêm nhưng phần thu nhập này gấp vài ba lần lương hàng tháng của chị. Lương của anh chỉ tạm đủ cho anh đi đường và ăn uống. Anh công tác ở cơ sở, cơ quan phân công một người phụ trách một địa bàn gồm vài xã. Trung bình hàng tháng anh ở cơ sở khoảng ba tuần, họp cơ quan vài ba ngày, chủ nhật về nhà giúp gia đình. Mấy tháng đầu cứ chủ nhật là anh có mặt ở nhà, sau đó có chủ nhật anh ở lại cơ sở. Và càng về sau anh càng ít về nhà hơn… Thấy dạo này anh ít về nhà chị linh cảm thấy điều gì đó đang đe doạ hạnh phúc gia đình mình. Chị nói điều linh cảm của mình với Diệp em ruột chị và nhờ em Diệp “điều tra” giúp.
Diệp là một phụ nữ linh hoạt nhanh nhẹn. Diệp lên huyện gặp ông trưởng phòng cơ quan anh rể:
- Em chào anh! Em là Diệp em ruột chị Nguyên vợ anh Đạt. Cháu bé anh Đạt bị ốm mấy hôm rồi, lâu anh Đạt không về nhà. Em hỏi anh xem anh Đạt công tác ở xã nào để em tìm anh ấy về xin phép cơ quan nghỉ vài hôm giúp chị em việc nhà và chăm sóc cháu bé.
Nghe xong trình bày của chị Diệp, ông trưởng phòng nói:
- Anh Đạt phụ trách địa bàn gồm ba xã Nậm Roong, Nậm Riềng và Nậm Róm. Anh ấy chủ yếu ở Nậm Roong, ngày đi Nậm Riềng, ngày đi Nậm Róm, ngày ở Nậm Roong. Theo lịch công tác cơ quan thì hôm nay anh Đạt làm việc ở Nậm Riềng. Vì các xã chưa có điện thoại nên chị sang Nậm Riềng gặp anh Đạt nói với anh ấy tạm gác công việc vài hôm về đỡ gia đình chăm sóc cháu nhỏ. Chị cứ nói là đã trao đổi với tôi rồi là anh ấy nghe.
  Cái thời xa xưa hơn ba mươi năm trước là như vậy, nói với nhau không cần giấy tờ xin phép, giải quyết công việc đơn giản như cuộc đối thoại trên. Lúc đó chỉ cơ quan nhà nước mới có điện thoại mà điện thoại hữu tuyến chứ không như bây giờ nhấc điện thoại cảm ứng lên nhấn là nghe được tiếng, nhìn được hình, chụp được ảnh, ghi âm, quay video, đọc báo…
  Diệp không đến Nậm Riềng mà đến Nậm Roong vào gia đình người bạn học thời cấp ba phổ thông. Chỉ vài câu đưa đẩy hỏi han Diệp đã nắm được tình hình.
 Đạt ở nhà trạm gần trường học. Gần đây Đạt có mối quan hệ với cô giáo Hường chưa có gia đình, cô Hường đã có thai tháng thứ ba.
Diệp sang Nậm Riềng gặp anh rể, nói lại chuyện gia đình anh và truyền đạt lời anh trưởng phòng cơ quan với anh rồi về.
Nghe em dì thuật lại những thông tin về chồng, đầu óc Nguyên quay cuồng, vẻ mặt thất thần mặc dù chị đã linh cảm điều mà có thể xảy ra với gia đình chị. Chị nói với Diệp giữ kín chuyện này không nói cho bất kì ai biết kể cả chồng Diệp. Năm ngày sau anh về. Năm ngày đủ để chị lấy lại tinh thần, bình tĩnh dự tính các phương án cho gia đình.
- Bố nó về đấy à?!
Thấy chồng có vẻ mệt, chị pha cho chồng cốc nước chanh đường:
- Hôm nọ thằng cu ốm, công việc bận rộn, em nhờ dì Diệp sang tìm anh về đỡ em vài hôm việc nhà cửa, trông thằng cu.
- Con ốm sơ sơ thì cô cố một tí, cứ chốc chốc gọi tôi về cơ quan người ta đánh giá chứ.
Máu sôi lên nhưng chị cố nén lại:
- Con ốm, còn việc trường việc lớp, lại còn đi xã đổi chác nữa. Anh ở nhà đỡ em vài hôm.
Bữa ăn tối hôm đó chị mổ con gà làm mâm cơm, sai con gái lấy  chai rượu để bố uống. Mâm cơm bên gia đình làm lòng anh thư lại. Hường có thai làm anh hoảng hốt, giải quyết sao đây? Việc lộ ra thì hỏng hết: Cơ quan kỉ luật, gia đình tan nát, danh dự hoen ố, bạn bè cười chê, nội ngoại đánh giá,… Đang lúc anh miên man nghĩ suy thì chị nói:
- Em chỉ mong bữa nào gia đình mình cũng đông đủ như bữa hôm nay…
 Nghe anh thở dài chị sót lắm, biết là anh đang nghĩ ngợi nhiều. Từ đấy suốt bữa ăn chị không nói gì thêm.
Tối hôm đó nằm cạnh nhau mà hai vợ chồng chị mỗi người theo đuổi một luồng nghĩ suy. Nằm bên chồng thỉnh thoảng nghe anh thở dài chị biết anh đang dằn vặt nghĩ suy. Chị muốn ôm chồng nhưng nghĩ anh đã có tình với người đàn bà khác chị không thể. Nước mắt chị trào ra…Nghe tiếng sụt sịt từ vợ anh biết chị đang khóc. Anh biết chị đã biết anh có mối quan hệ bên ngoài…Đến gần sáng cả hai mới thiếp đi được một lúc.
Sáng ra chị đi làm, chiều chị rủ anh đạp xe mang hàng vào xã đổi thóc về sát thành gạo đem ra chợ bán. Năm ngày anh ở nhà là năm buổi chiều anh cùng chị mua bán đổi chác kiếm thêm tiền lo cho cuộc sống gia đình bé nhỏ này. Chiều hôm thứ năm anh trưởng phòng cơ quan anh đi công tác qua ghé thăm gia đình anh chị. Biết được hoàn cảnh gia đình đang khó khăn anh trưởng phòng chủ động cho anh nghỉ thêm một tuần.
Hơn mười ngày ở nhà sống trong khung cảnh tuy vất vả nhưng đầm ấm, nhìn hai đứa nhỏ quây quần bên bố mẹ, những bữa cơm đạm bạc nhưng đủ đầy yêu thương, lại nghe chị nói: “Em và hai con cần anh luôn ở bên, em không muốn xa anh, các con không muốn xa bố…”. Anh đằm mình suy nghĩ …
Sáng hôm sau anh ôm chặt vợ: “Hôm nay anh lên cơ quan trưa anh về”. Chị rớm nước mắt nắm chặt tay anh.

Anh lên cơ quan xin thôi việc, lĩnh tiền trợ cấp thôi việc, vào chợ mua cho các con mỗi đưa hai bộ quần áo.


28/10/2018

18 tháng 10, 2018

NGÔI NHÀ CŨ

Đinh Tiến Hùng


Ngôi nhà cũ…
Cái gì cũng cũ:
Nhà gỗ bốn gian, mái xiêu xiêu…
Rêu nấm mọc bờ nghiêng viên ngói
Bàn ghế cũ…cái giường cũng cũ
Chạn bát ba ngăn lưới sắt tứ bề
Vườn tược cũ giống rau cũng cũ
Góc trồng hành, góc mấy cây ớt nhăn nheo
Căn bếp cũ từ lâu ọp ẹp
Mái lá cọ chẳng bao giờ dột nắng(*)
Bồ hóng vẫn đen như xưa…
Hàng rào nứa liêu xiêu mục nát
Gà tranh nhau qua lỗ hổng chân rào
Dàn su su xiêu vẹo…

Tình yêu cũ…
ngót bốn mươi năm…vẫn cũ
Ánh mắt cũ
Nụ cười cũng cũ
Một biển yêu thương, một thời nhung nhớ…
Chút giận hờn…thi thoảng chen ngang

Căn nhà cũ…có hai người cũng cũ
Sở thích chẳng giống nhau
Người xem Ti Vi
Người ôm máy tính
Đứa cháu ngoại chăm chơi thỉnh thoảng: Ngoại ơi!...

Ngủ một giấc qua đêm sáng dậy: Ngày mới.

04/10/2018
_______________

(*) Mái lá cọ chẳng bao giờ dột nắng: Mưa mới dột.



28 tháng 9, 2018

NGƯỜI GIÀ CẦN GÌ?-(2)

Đinh Tiến Hùng


Hàng ngày trên đoạn đường không dài lắm người ta thấy một bà cụ khoảng gần 90 tuổi quảy đôi quang gánh lúc mấy mớ rau ngót, khi thì vài nải chuối, hoặc vài mớ rau ngải. Thấy cụ bán rau, có người mua rau của cụ vì cụ cũng như những người bán rau khác. Cũng có người mua rau của cụ để cụ bán chóng hết. Có người mua rau của cụ vì tình cảm dành cho người già. Cụ quảy đôi quang gánh đến chỗ đông người như nơi có hàng quán thì cụ ngồi nghỉ và bán rau. Cụ đi dọc con đường không dài lắm, vừa đi vừa nghỉ, gần đến trưa là bán hết rau vì cụ không có nhiều rau. Đối với người khác thì việc bán rau của cụ như đi bộ buổi sáng hay thư giãn nhưng với cụ thì đó là niềm vui. Niềm vui làm việc, vun trồng tắm tưới những luống rau từ mấy chục năm nay, cụ quen rồi. Rau đến lứa thì cụ thu hái đem bán và có tiền. Có câu “tiền không là gì, nhưng cần có tiền”. Hàng ngày cụ ra khỏi nhà là có tiền, tuy không nhiều nhưng có thể mua gì cụ cần và…để dành.

Cụ sống cô đơn?

Cụ ông đã mất. Cụ có người con gái lớn đã có gia đình. Cụ ở trong căn nhà mà hai cụ dựng đã mấy chục năm nay. Hàng ngày cụ chăm bón vườn rau, thu dọn nhà cửa. Cuộc sống như vậy là vui. Gia đình con rể, con gái cụ cách nhà cụ hơn một cây số. Thấy mẹ vườn tược vất vả lại còn phải đi bán rau, cô con gái nói với mẹ: “Mẹ không phải trồng rau bán rau nữa.”
Mẹ bảo:
- Mày kệ tao, tao làm quen rồi, không làm không chịu được.
Vợ chồng con rể, con gái có ý đón cụ ra ở cùng. Cụ bảo:
- Không! Nhà tao, tao ở.
Với cụ lời nói đơn giản, mộc mạc, chân quê. Đi bán rau lúc nghỉ gặp người quen, cụ kể lại câu chuyện rồi thêm “nhà bố mẹ là nhà của con, nhà của con không phải là nhà bố mẹ”. Thật rõ ràng và từng trải.
 Con gái cụ không muốn cụ bán rau vì có người nói đến tai chị: “Vợ chồng anh chị giàu có mà để mẹ chị hàng ngày phải đi bán rau không sợ người ta nói cho à.”. Nhưng họ có biết đâu cụ không muốn sống dựa vào con cái. Có lần chị gặp mẹ bán còn một nải chuối, chị bảo mẹ bán nốt cho con, mẹ chị nói: “Mày cầm về cho các cháu”. Chị trả tiền, mẹ không nhận, chị cứ trả, đưa cho mẹ 20 nghìn, mẹ chị trả lại chị 10 nghìn, chị không nhận. Cứ thế, cuối cùng chị nhận lại của mẹ 10 nghìn. Cuộc mua bán rất “sòng phẳng” nặng tình mẹ con.
  Anh chị thấy rằng cần tôn trọng suy nghĩ của mẹ, việc làm của mẹ, sự tự do của mẹ. Thỉnh thoảng anh chị biếu mẹ vài ba trăm nghìn, cụ nhận; Dịp lễ tết anh chị phong bì mừng tuổi mẹ 500 , một triệu, cụ nhận. Ai đó nói với cụ: Con cháu cho nhiều ít đều nhận.
 Thỉnh thoảng chị mua thức ăn khi thì gửi vào, lúc thì sai con mang vào hoặc chị đưa vào cho mẹ. Thỉnh thoảng anh chị sắp xếp cả nhà vào làm cơm ăn cùng mẹ, hoặc mời mẹ ra nhà anh chị ăn cùng các con, các cháu. Nhiều khi anh chị cho cháu vào nấu và ăn cùng bà.
   Cụ sống một mình mà không cô đơn vì con cháu luôn bên cạnh, mà cụ lại tự do vì cụ ở nhà của cụ.
….
Hàng ngày vẫn trên đoạn đường không dài lắm người ta thấy một bà cụ khoảng gần 90 tuổi quảy đôi quang gánh lúc mấy mớ rau ngót, khi thì vài nải chuối, hoặc vài mớ rau ngải…


28/9/2018

23 tháng 9, 2018

NGƯỜI GIÀ CẦN GÌ ?-(1)

Đinh Tiến Hùng



(Nhà của bố mẹ là nhà của con
Nhà của con không phải là nhà của bố mẹ)

 Bố già yếu ở quê, các con ở thành phố. Ba anh em trai bàn bạc: Mẹ mất, bố già yếu, giao cho anh cả đón bố ra thành phố ở cùng anh chị. Ông ngoài 80 còn đi lại được quanh nhà, việc vệ sinh cá nhân ông chưa phải nhờ ai, bữa cơm ông vẫn nhọn nhẹm được lưng bát cơm bát rau cùng ly rượu nhỏ.
 Ông ra thành phố được các con đưa lên gác hai. Căn phòng cụ ở có đầy đủ TV, tủ lạnh, đầu video, vệ sinh khép kín. Anh con thứ hai bảo:
- Chúng con đã bàn nhau đón bố ra ở với chúng con ngoài này để chúng con tiện chăm sóc bố. Bố ở căn phòng này thích gì bố cứ dùng: Xem TV, mở video, bố thích ăn gì đã có trong tủ lạnh, hoặc bảo anh chị con, các cháu mua cho. Bố tập thể dục, đi bộ ngay trong phòng hoặc hành lang tầng hai này. Bố không cần xuống tầng một vì khách ra vào mua hàng, rồi bụi bặm ngoài đường bay vào.

 Thời gian đầu ông xem TV chán thì mở video xem ca nhạc, xem phim; thỉnh thoảng thích ăn thì mở tủ lạnh xem có gì ăn, nhiều loại quả: cam sành, cam sen, quýt các loại,…mà ông ăn được mấy, người già nhu cầu ăn không nhiều vì năng lượng tiêu hao không lớn. Đến bữa lúc con, lúc cháu mang cơm lên cho ông. Thức ăn đầy đủ nhưng ông ăn được bao nhiêu, mang lên rồi lại mang xuống, cơm, thức ăn chỉ vơi đi tẹo. Mấy ngày mới ở, ông chăm tập thể dục như hồi còn ở quê. Ở quê ông đi vài vòng quanh cái ao nhà hoặc đến mấy nhà ông bạn cạnh đấy, tập mấy động tác thể dục dưỡng sinh là thấy người thoải mái. Nhưng ở trên căn gác “trọ” đi từ đầu này đến đầu kia cái hành lang ngắn hẹp ông thấy bí bách lắm.

 Ông nhớ tới bà, bà bỏ ông đi được 5 năm rồi. Ông bà sinh được ba trai một gái, nuôi chúng ăn lớn học hành có công ăn việc làm, lấy vợ lấy chồng cho chúng. Cả  bốn con ông đều ở ngoài tỉnh nay gọi là thành phố. Khi còn song toàn ông bà được “tự do” ăn ở thích gì được nấy, sáng tối ra vào việc ông việc bà nhẹ nhàng, xem TV thưởng thức quan họ, cả ông cả bà đều mê chèo, rồi thi thoảng ông bà vẫn … Nói “tự do” vì khi ông bà mới lấy nhau ở với bố mẹ thì đâu được tự do: Ra vào khép nép, ăn nói giữ gìn, việc gì cũng phải thông qua bố mẹ. Có con thì vất vả nuôi con ăn học khi thời buổi cả nước khó khăn vì chiến tranh, vì cơ chế chính sách kinh tế thời đó dẫn đến mọi người mọi gia đình đều “bình đẳng”: nghèo, nhà nào cũng nghèo, ai cũng nghèo, cả nước nghèo; rồi “chạy” việc cho các con khi thời buổi cái gì cũng tiền, tiền,…tiền…. Năm năm từ khi bà mất, ông giữ nhà cửa sạch sẽ, trồng mấy luống rau, nuôi vài con gà cho vui, tự nấu nướng cơm nước…Thanh thản.

 Dần dần ông tập thể dục ít đi, ăn ít đi, suy tư nhiều hơn. Ông thường mơ thấy bà, ông nhớ mấy ông hàng xóm, nhớ căn nhà của ông ở quê, nhớ thời ông còn nhỏ, nhớ bạn bè ông thời trẻ trâu, nhớ con sông quê, nhớ con đê bám dọc bờ sông, nhớ nhiều thứ lắm, nhớ bố mẹ ông,…

 Ông ăn với các con cháu một cái tết ở thành phố, rồi ông yếu dần…

 Ra thành phố ở được hơn một năm thì ông đi với bà. Các con ông làm ma cho ông rồi đưa ông về quê, thế là ông bà lại được ở bên nhau.

23.9.2018

23 tháng 1, 2018

TÌNH CŨ...

Đinh Tiến Hùng

Lớp sư phạm tổ chức họp mặt bạn bè nhân dịp 40 năm tựu trường bằng chuyến du lịch Tam Đảo (Vĩnh Phúc). Hẹn hò mãi, liên lạc bằng zalo, điện thoại, fb rồi cũng tổ chức được chuyến đi. Gặp nhau ở thị trấn Tam Đảo, bạn bè, thầy trò mừng vui, tay bắt mặt mừng. Thời gian 37 năm từ khi chúng tôi rời trường sư phạm đủ để có người hôm nay không nhận ra nhau. 

7 tháng 12, 2017

CHUYỆN MẠNG XÃ HỘI FACEBOOK

Đinh Tiến Hùng

Tôi vừa nhận được tin nhắn facebook từ một bạn fb:



1- Hơn 1 tuần qua mạng fb rộ lên chuyện “đề xuất cải tiến chữ quốc ngữ” của PGS.TS Bùi Hiền và câu nói của TSKH Đoàn Hương: “Không thể để một đám quần chúng không hiểu gì vào ném đá”, không thấy anh có ý kiến gì trên fb?

4 tháng 4, 2017

CHA TÔI

 (1918 - 2004)

Đinh Tiến Hùng

  Sinh thời thi thoảng cha tôi có làm thơ. Hàng tháng các cụ cao tuổi họp mặt một lần để sinh hoạt giao lưu thơ phú. Cha tôi yếu chân không đi được, có bài thơ nào mới làm cụ gửi cụ Trần Xuân Dĩ đến câu lạc bộ Người cao tuổi thị trấn đọc cho vui. Vài lần thành quen, sau đó cứ trước ngày họp  một tuần cụ Dĩ đến chơi với cha tôi và “đặt hàng”.

23 tháng 10, 2016

Cụ PHAN ĐĂNG HUYNH cha của liệt sĩ PHAN ĐĂNG NINH

Đinh Tiến Hùng


Cụ Phan Đăng Huynh (sinh 1919) 
cha của liệt sĩ Phan Đăng Ninh 


Biết cụ ở xã Bảo Ái, huyện Yên Bình bên quốc lộ 70 khoảng từ km 23 đến km 28 nhưng lần này đi Yên Bái tôi mới ghé thăm cụ được. Khoảng đầu những năm 70 thế kỉ trước cha tôi và cụ biết nhau. Cha tôi hơn cụ 1 tuổi nên cụ gọi cha tôi là bác và xưng em. Năm 1973 tôi và con trai cụ học cùng lớp cấp 3. Mặc dù tính tình khác nhau nhưng chúng tôi chơi, học cùng nhau.
   Anh là Phan Đăng Ninh hơn tôi 2 tuổi, thi xong lớp 10 (hệ 10 năm) anh đi bộ đội. Năm 1977 tôi học sư phạm tỉnh Hoàng Liên Sơn. Đầu năm 1978 trên đường từ nhà trở về đơn vị anh ghé thăm tôi ở trường. Chúng tôi gặp nhau nửa giờ, rồi tôi mượn xe đạp đưa anh ra ga. Chúng tôi chia tay nhau cũng là gặp nhau lần cuối.

  Sau Chiến tranh bảo vệ biên giới phía bắc năm 1979, nghe tin anh hy sinh, tôi trầm tư…nhớ anh. Bao kỉ niệm ùa về trong tâm trí: Một lần lao động lấy nứa, anh giúp tôi bó nứa thành bó, bảo tôi cách đặt bó nứa lên vai để kéo; lần tập quân sự, thấy tôi một tay không nâng nổi cây súng, anh bảo phải cầm súng như thế này này và anh làm mẫu cho tôi; chúng tôi sáu, bảy người rủ nhau đạp xe đi chơi xa, anh bảo đi xa khác đi gần cứ nhẩn nha thong thả đạp xe khắc đế nơi. Lần chia tay anh ở ga Yên Bái đầu năm 1978 tôi đã lấy hình ảnh này trong một bài viết về anh năm 1980: “ Tôi gặp anh trên đường hành quân lên phía Bắc…”
 Trầm mặc: Mới hôm nào cùng học cùng chơi mà hôm nay anh không còn nữa, anh đã hy sinh tính mạng mình vì một nghĩa cử cao đẹp: BẢO VỆ TỔ QUỐC!
Đúng! TỔ QUỐC TRÊN HẾT! Câu này tôi đã được bác Trần Xuân Dĩ hàng xóm của gia đình tôi từ năm 1964 dạy tôi tập đánh vần. Và từ đó tôi dần nhận thức được TỔ QUỐC TRÊN HẾT! Không gì, không tổ chức nào, không chủ nghĩa gì đứng trên TỔ QUỐC.

Liệt sĩ Phan Đăng Ninh (hy sinh 23-2-1979),
 ảnh chụp 1974


Tôi chào cụ:
- Con chào cụ! (Tôi quen gọi những người cao tuổi bậc cha chú tôi là CỤ, như trước kia tôi có thể chào: Con chào chú!).
Cụ trả lời:
- Chào anh. Anh phải giới thiệu tôi mới nhận ra được.
Tôi giới thiệu tôi là con ai. Cụ nhận ra ngay, hỏi đã nghỉ hưu chưa, các cháu con tôi làm gì rồi, anh tôi có hay về chơi không,…

98 tuổi ta mà cụ còn khoẻ và minh mẫn lắm, dáng đi vẫn thẳng, “bắn” thuốc lào như trung niên.
Cụ hiện hưởng trợ cấp tiền tuất đối với thân nhân của 1 liệt sĩ và hưởng trợ cấp xã hội hàng tháng đối với người cao tuổi 180 nghìn đồng.

Một anh con trai cụ ở cùng với cụ, hai cha con trong căn nhà tàm tạm.